Reklama
  • Wtorek, 24 stycznia (13:00)

    Leczenie wrzodów żołądka

W leczeniu stosuje się antybiotyki, probiotyki i leki obniżające poziom kwasów w żołądku. Ważna jest też dieta.

Reklama

Niedawno odwiedziła mnie pani Weronika (57). Żaliła się, że od kilku tygodni ma bóle brzucha, które pojawiają się 15 minut po jedzeniu. Czasem towarzyszą im nudności, wzdęcia i odbijanie się. Opisane przez pacjentkę objawy wskazywały na wrzody żołądka lub dwunastnicy.

Wyjaśniłem, że najczęstszą przyczyną powstawania wrzodów jest bakteria Helicobacter pylori. Łatwo się nią zarazić, np. przez pocałunek z osobą, która już ją ma, lub wspólne używanie sztućców i naczyń. To dlatego wrzody często występują rodzinnie.

Kiedy bakteria trafia do żołądka, zagnieżdża się na śluzówce i uszkadza ją. Ponieważ ściany żołądka i dwunastnicy są unerwione, kwas solny działa na ranę tak silnie, że odczuwamy ból umiejscowiony nad pępkiem i poniżej mostka. Może być tępy lub piekący.

Czasem chorobie towarzyszy głodowe ssanie w dołku przy pustym żołądku. Jeśli wrzody utworzyły się w samym żołądku, ból pojawi się 10–15 minut po posiłku. Jeśli zaatakowały śluzówkę dwunastnicy – 1–2 godziny. W chorobie dwunastnicy typowe są też bóle w nocy. Ze względu na ból chorzy starają się unikać jedzenia, zwłaszcza w okresach zaostrzeń choroby. To sprawia, że większość cierpiących niebezpiecznie traci na wadze.

Czasem chorzy miewają wymioty. Jeśli pojawi się w nich treść podobna do fusów z kawy, oznacza to, że wrzód pękł. Uszkodzone naczynie w dnie owrzodzenia krwawi do środka żołądka.

Krew po kontakcie z kwasem trawiennym zaczyna przypominać właśnie fusy. Jeśli zauważymy u siebie taki objaw, trzeba szybko zgłosić się do lekarza, bo pęknięty wrzód może być przyczyną poważnego krwotoku.

Objawy choroby wrzodowej są na tyle charakterystyczne, że lekarzowi łatwo rozpoznać chorobę. Typowa jest też dla niej cykliczność związana z porami roku.

Dolegliwości wywołane przez wrzody nasilają się jesienią i wiosną. Już te przesłanki często wystarczą, by postawić prawidłową diagnozę. Potwierdzenie obecności Helicobacter pylori w organizmie umożliwia kilka badań.

Pierwsze to analiza krwi. Ostatnio jednak stosuje się je bardzo rzadko, bo nie jest miarodajne. Możemy nie mieć już bakterii w żołądku, a we krwi są stwierdzane przeciwciała. Jest też metoda oddechowa.

Pacjentowi podaje się do picia specjalny płyn i w wydychanym powietrzu potwierdza lub wyklucza obecność Helicobacter pylori. Jeszcze inną możliwością jest szukanie antygenów bakterii w kale.

Jednak sama obecność bakterii nie oznacza jeszcze choroby. Można nosić w sobie bakterię, a nie mieć objawów. Dlatego ostatecznym badaniem wykrywającym wrzody jest gastroskopia.

Co więcej, podczas tego badania można obejrzeć śluzówkę żołądka, ocenić jej stan, zlokalizować ewentualne owrzodzenia i pobrać wycinek tkanki do badania histopatologicznego, by wykluczyć zagrożenie rozwojem nowotworu.

Jeśli dostaniemy skierowanie na badanie, powinniśmy się na nie stawić na czczo. Oznacza to, że na 6–8 godziny przed nim nie powinniśmy jeść, a na 3–4 godziny – pić.

Podstawą leczenia jest antybiotykoterapia. Chorym zaleca się branie dwóch antybiotyków przez przynajmniej tydzień lub 10 dni. Dodatkowo pacjenci powinni przyjmować tzw. inhibitor pompy protonowej, czyli lek hamujący wytwarzanie kwasów trawiennych w żołądku.

Ranki i nadżerki zagoją się tylko wtedy, gdy obniżymy kwasotę żołądka. Powinno się także zażywać specjalny preparat probiotyczny, zawierający szczepy tzw. dobrych bakterii kwasu mlekowego.

Podczas terapii antybiotyki nie odróżniają bowiem bakterii dobrych od złych i wyjaławiają jelita, zwiększając podatność organizmu na zakażenia bakteryjne. Trzeba więc koniecznie uzupełniać dobre bakterie, by uniknąć komplikacji związanych z leczeniem antybiotykami.

Poradnik krok po kroku

Regularne posiłki. Wrzodowcom zaleca się jedzenie regularnych posiłków. Ważne, by żołądek nie pozostawał długo pusty, bo wtedy kwasy zamiast pokarm trawią jego ścianki.

Mniejsze porcje. Najlepiej jeść 6 razy dziennie, co 2–3 godziny. Porcje powinny być niewielkie, by nie rozciągać ścianek żołądka, ponieważ wtedy łatwiej kwasom dostać się do nadżerek i ubytków w śluzówce, a poza tym rozciągnięcie żołądka zwiększa wydzielanie soku żołądkowego.

Dokładne przeżuwanie. Jedzenie trzeba dobrze pogryźć. W ustach odbywa się bowiem pierwsza część procesu trawiennego, po wymieszaniu pokarmu z zawartymi w ślinie enzymami. Wtedy żołądek ma mniej pracy, ponieważ pokarm jest już wstępnie przygotowany.

Ciepłe dania. Posiłki powinny być ciepłe, ale nie gorące i nie zimne, bo skrajna temperatura podrażnia ściany żołądka i pobudza gruczoły w nich zlokalizowane do zwiększonego wydzielania.

Kto jest najbardziej narażony?

Na chorobę wrzodową żołądka częściej zapadają osoby, które mają słabszą śluzówkę przewodu pokarmowego (mniej odporną na uszkodzenia), a także ludzie z przewlekłymi zaburzeniami hormonalnymi czy cierpiący na nadpobudliwość układu nerwowego.

Skłonność do wrzodów mają też osoby z nadczynnością tarczycy. Zdaniem lekarzy ich rozwojowi sprzyja także nadmiar gastryny oraz nadczynność przytarczyc.

Wiele badań dowodzi, że ważna jest również grupa krwi. Jeśli mamy grupę 0, jest większe ryzyko, że po zarażeniu się Helicobacter pylori zapadniemy na chorobę wrzodową dwunastnicy.

Pamiętajmy!

Cytrusy. Nie są wskazane przy wrzodach, bo zawierają kwasy drażniące ścianki żołądka.

Słodycze. Lepiej unikać ich w diecie, ale jeśli już mamy ochotę na coś słodkiego, sięgnijmy raczej po miód, domowe powidła, kisiele, galaretki owocowe, duszone i przecierane owoce.

Leki. Unikajmy leków z grupy niesterydowych przeciwzapalnych, np. kwasu acetylosalicylowego, ibuprofenu, naproksenu, piroksykamu, diklofenaku.

Warto wiedzieć

W leczeniu choroby wrzodowej ważne jest przestrzeganie podstawowych zasad diety.

Czego unikać? Przede wszystkim potraw smażonych, alkoholu i papierosów. Drażniąco na żołądek działają też ostre przyprawy, np. musztarda, chrzan czy chili. Produkcję kwasów wzmaga też kawa. Nie wolno jej pić zwłaszcza na pusty żołądek.

Zakazane są też: surowe warzywa i owoce, tłuste jedzenie, wędliny, żółte sery, marynaty, grube kasze, warzywa kapustne i ostre (rzodkiewki, cebula, czosnek), mocna herbata, napoje gazowane, nadziewana czekolada i cukierki.

Co jeść? Do codziennego jadłospisu włączmy potrawy, które zawierają śluz działający ochronnie na ścianki żołądka. Najwięcej tych związków zawierają płatki owsiane i siemię lniane.

Zmielone możemy dodawać do każdego posiłku. Korzystne jest też włączenie do diety ziemniaków w formie purée, przecieranych zup, gotowanych i rozdrobnionych warzyw oraz drobnych i dobrze rozgotowanych kasz.

Zdaniem specjalisty

Nie wolno lekceważyć choroby wrzodowej. Są osoby, które odczuwają wprawdzie ból, ale dzielnie go znoszą przez wiele lat. Warto jednak pamiętać, że nieleczone wrzody będą nawracać, zniekształcać ścianę żołądka lub dwunastnicy, mogą doprowadzić do perforacji ściany żołądka. Oznacza to jej pęknięcie, wydostanie się treści pokarmowej do jamy brzusznej.

To z kolei prowadzi do zapalenia otrzewnej. Moment pęknięcia wrzodu chorzy opisują jako dźgnięcie nożem, powodujące ból, który nie przemija. Gdy wystąpią takie objawy, trzeba natychmiast wezwać pogotowie.

Zobacz również

Twój komentarz może być pierwszy

Zapoznaj się z Regulaminem
Wypełnienie pól oznaczonych * jest obowiązkowe.